|
|
|
|
::: Kalendarz działkowca wg ROD Czarny Staw– KLIKNIJ
Porady Miesięcznika Działkowiec – Warto czytać !!! - kliknij PORADY ”DZIAŁKOWCA” NA KWIECIEŃ
ROŚLINY
OZDOBNE Siejemy
i sadzimy Na
rozsadniku sieje się gatunki, którym nie zaszkodzą lekkie przymrozki, przy
czym nasiona można umieszczać rzadziej, by nie pikować, są to np. aksamitka,
portulaka, nagietek, a także niektóre byliny np. dzwonek karpacki, łubin
trwały, żagwin, orlik, gęsiówka. By przez całe lato
cieszyć się pachnącymi kwiatami maciejki czy rezedy, ich nasiona można siać
co 2-3 tygodnie. Na rabatach, w pojemnikach sadzi się kwitnące
niezapominajki, bratki, stokrotki. Do
gruntu Niektóre
byliny można rozmnażać, odejmując od nich i ukorzeniając młode pędy np.
astry, słoneczniki, dzielżany, płomyki wiechowate
(floksy). Kilkucentymetrowe pędy, często już z kilkoma małymi korzonkami,
ostrożnie odrywa się lub odcina od rośliny matecznej i sadzi do doniczek w
żyzne podłoże. Nowy
trawnik Ładny,
nowy trawnik urośnie na terenie właściwie przygotowanym; o glebie wzbogaconej
o substancje pokarmowe; odchwaszczonym i starannie wyrównanym; z nasion
właściwie dobranej do warunków eksploatacji i stanowiska mieszanki traw.
Nasiona sieje się bardzo równomiernie, na granicach trawnika gęściej, na
lekko przesuszoną lub wilgotną, ale nie mokrą glebę. Wysiew przykrywa się
cieniutką warstwą gleby (nie torfu) np. ostrożnie zagrabiając lub rozsypując
ziemię kompostową; potem powierzchnię ubija np. walcem, i utrzymuje lekko
wilgotną do wschodów, podlewając przez delikatne zraszanie. Ważne
nawożenie Roślinom
cebulowym, często już kwitnącym, po 2-3 tygodniach od pierwszego nawożenia
podaje się drugą dawkę nawozów. Do nawożenia bylin, krzewów i drzew, spośród
nawozów mineralnych lepiej jest wybrać te wieloskładnikowe, z
mikroelementami, ze względu na mniejsze ryzyko wystąpienia niedoborów. Nawozy
podaje się w dawce zgodnej z zaleceniami producenta, ale zależnie od m.in.
wymagań pokarmowych gatunku oraz zasobności gleby. SADOWNICTWO Sadzimy
drzewa i krzewy Do
małych ogrodów najlepiej kupować drzewka na podkładkach słabo rosnących i
odmiany mało wrażliwe na choroby, o różnych porach dojrzewania. Kupujmy
materiał szkółkarski kwalifikowany i odwirusowany (pomarańczowa etykieta)
oraz wyrośnięty i rozgałęziony. Dołek
do sadzenia drzewka powinien być dostosowany do rozmiarów systemu
korzeniowego. Miejsce okulizacji musi znaleźć się ponad powierzchnią gruntu.
Dużego i głębokiego dołka wypełnionego kwaśnym torfem, trocinami i ziemią
kompostową, wymaga borówka wysoka. Po posadzeniu wykonujemy wokół pnia
drzewka misę, która ułatwia podlewanie (10 l/ roślinę). Na glebie pod
roślinami możemy rozłożyć ściółki organiczne. Warto również przywiązać młode
drzewka do palika (wbitego w dołek przed posadzeniem roślin). Cięcie Wykonujemy
słabe cięcie formujące posadzonych drzew - skracamy przewodnik u drzewek
nierozgałęzionych na wysokości 70-90 cm od ziemi lub 20-40 cm nad ostatnim
rozgałęzieniem u drzewek z pędami. Tylko u wiśni i brzoskwini skracamy (i to
bardzo krótko, na 2-3 oczka) pędy boczne. Silnie, na 2-3 oczka skracamy
posadzone krzewy jagodowe. Prześwietlamy
starsze jabłonie, śliwy, grusze, morele i brzoskwinie. Najbardziej intensywne
powinno być cięcie brzoskwiń, wykonane w fazie różowego pąka. Polega ono na
skróceniu pędów grubych na około 10 oczek, słabych na 2-3 oczka i wycięciu
pędów zagęszczających koronę. Inne
prace Na
początku miesiąca wysadzamy sadzonki zdrewniałe, przygotowujemy odkłady
poziome jeżyny, agrestu, winorośli oraz nawozimy azotem i potasem starsze
rośliny w dawce 200 g/10 m2. Pod koniec kwietnia przeszczepiamy drzewa
(kożuchówka). Możemy też kupić sadzonki frigo
truskawek (najlepiej wielokoronowe), które posadzimy do gruntu, a już po 8
tygodniach zbierzemy z nich owoce. WARZYWNICTWO Przygotowanie
gleby i siewy Kwiecień
to czas siewu i nasadzeń. Przedtem jednak należy
prawidłowo przygotować glebę, wysiać nawozy i wyznaczyć grządki. Pamiętajmy,
że nie wolno zostawiać gleby w ostrej skibie, nawet jeżeli w najbliższym
czasie nie będziemy na niej nic uprawiać. Sprzyja to nadmiernemu parowaniu i
stratom wody. Należy przynajmniej wyrównać powierzchnię uprawną. Jeśli z
jakichś powodów nie zrobiliśmy tego w marcu, to w pierwszej połowie kwietnia
wysiewamy na zagony nasiona szpinaku, cebuli, grochu, bobu, pietruszki i
wczesnych odmian marchwi. Nasiona rzodkiewki i kopru można wysiewać na
niedużych zagonach co 7-10 dni przez cały kwiecień. Zapewni nam to ciągły
zbiór tych warzyw aż do lata. W
drugiej połowie kwietnia wysiewamy buraki i marchew. Na rozsadniku wysiewamy
nasiona brokułów na zbiór sierpniowy, wczesne odmiany kalarepy na zbiór w
ciągu lata, średnio późne odmiany kapusty i późne odmiany sałaty. W domu lub
pod osłonami wysiewamy nasiona bazylii, majeranku, cząbru. Dwa ostatnie
możemy też pod koniec kwietnia wysiać bezpośrednio do gruntu, podobnie jak rokiettę czy trybulę. Trzeba
posadzić Na
miejsce stałe sadzimy rozsadę kalarepy, sałaty, pora i cebuli oraz czosnek.
Gdy kwiecień jest chłodny, warto rośliny przykryć włókniną. Pamiętajmy, że
tydzień przed sadzeniem na miejsce stałe rozsadę powinno się zacząć hartować:
zmniejszać stopniowo podlewanie i wystawiać na zewnątrz lub intensywnie
wietrzyć pomieszczenie, w którym rośliny są uprawiane. W
ostatniej dekadzie kwietnia pod osłony wysokie sadzimy rozsadę ciepłolubnych
warzyw - pomidora, ogórka czy papryki. Termin ten może jednak ulec
opóźnieniu, jeżeli pogoda nie jest sprzyjająca. Inne
prace Pielęgnujemy
rośliny wieloletnie - rabarbar, szczypiorek, siedmiolatkę. Warto je oczyścić
z zeschniętych czy gnijących pędów, wzruszyć wokół ziemię i zasilić nawozem
wieloskładnikowym. Zadbajmy też o zimujące zioła. W kwietniu przycinamy stare
pędy i nawozimy tymianek, lebiodkę, lubczyk, melisę i miętę. Osoby planujące
zbierać bielone szparagi, powinny na początku kwietnia usypać wzdłuż ich
rzędów wały. Na
wolnych grządkach przeznaczonych na późniejsze obsadzenia wysiewamy nawozy
zielone. Może to być facelia, łubin, peluszka czy wyka. OCHRONA
ROŚLIN Choroby Większość
najgroźniejszych chorobotwórczych grzybów i bakterii zakaża liście już w
najwcześniejszych fazach rozwojowych. Porażane są także rozwijające się
kwiaty, które brunatnieją i zamierają. Ponieważ "lepiej zapobiegać, niż
leczyć", szczególnego znaczenia nabierają zabiegi ochrony roślin już w
fazie nabrzmiewania i pękania pąków. Jeśli do czasu kwitnienia nie dojdzie do
infekcji rozwijających się liści i kwiatów, to ryzyko silnego porażenia i
utraty plonu jest stosunkowo niskie. Dotyczy to zwłaszcza jabłoni i grusz,
gdzie dużym problemem jest parch. W przypadku częstych opadów deszczu drzewa
odmian wrażliwych należy opryskiwać fungicydami (Miedzian 50 WP, Syllit 65 WP, Kaptan zaw. 50 WP). Wysoka
wilgotność pod koniec kwitnienia sprzyja porażeniu kwiatów przez grzyby
powodujące brunatną zgniliznę owoców oraz bakterie wywołujące zarazę ogniową
(grusza, jabłoń) i raka bakteryjnego (drzewa pestkowe). Chorobom bakteryjnym
możemy zapobiegać stosując opryskiwanie preparatami miedziowymi już w fazie
nabrzmiewania pąków. W
okresie ukazywania się pierwszych liści pojawiają się pierwsze wyraźne objawy
mączniaka na jabłoni i agreście. Skutecznym zabiegiem jest wycinanie
porażonych pędów. Szkodniki Na
jabłoni i gruszy w drugiej połowie kwietnia widoczne są zamierające,
zaschnięte pąki. Wewnątrz znajdują się larwy kwieciaka jabłoniowego. Należy
takie pąki jak najszybciej usunąć. Przerywamy w ten sposób cykl rozwojowy
szkodnika. Jeśli na drzewach zauważymy skupiska gąsienic piędzika i
namiotników, możemy zastosować opryskiwanie preparatami biologicznymi (Biobit 2,5 EC, Dipel) lub
chemicznymi (Steward 30 WG, Fastac 100 EC). W
kwietniu pojawiają się na roślinach pierwsze kolonie mszyc. W sprzyjających
warunkach bardzo szybko opanowują rozwijające się liście i pędy. Należy je
zwalczać stosując jeden z zalecanych insektycydów (np. Mospilan
20 SP, Calypso 480 SC). Populację mszyc możemy ograniczyć także wycinając
pędy z ich koloniami lub opryskując je wyciągami roślinnymi (pokrzywa,
wrotycz). PORADY
”DZIAŁKOWCA” NA STYCZEŃ Rośliny
ozdobne Dodatkowe
okrycia. W przypadku spodziewanych większych mrozów, zwłaszcza przy małej
ilości śniegu, może być wskazane dodatkowe okrycie najwrażliwszych gatunków
bylin i krzewów. Nakłada się wówczas np. kolejną warstwę stroiszu, kory,
torfu lub narzuca agrowłókninę. Zbyt grube okrycie
rozłożone już jesienią, podczas łagodnej zimy może wpływać niekorzystnie na
rośliny. Zimowe
wysiewy. Od stycznia sieje się do skrzyneczek jednoroczne kwiaty letnie:
żeniszki, lobelie, petunie, szałwie. Możemy też wysiać niektóre byliny,
których nasiona wymagają stratyfikacji, np. tojad mocny, orlik, jeżówkę,
ciemiernik biały, pierwiosnek, wiele dzwonków (karpacki, dalmatyński, Poszarskiego). Wysiewy takich bylin w pojemnikach
przykrytych szybą lub napiętą folią, wystawiamy na dwór. Podczas
przechowania. Należy regularnie sprawdzać stan i zdrowotność przechowywanych
organów przetrwalnych roślin (cebule, kłącza,
bulwy), wilgotność materiału, w którym są przechowywane (torf, trociny,
ziemia) oraz wilgotność w pomieszczeniu. Porażone egzemplarze należy jak
najszybciej usuwać. Śnieg
ze ścieżek i dróg można usuwać na sąsiadujące rabaty pod warunkiem, że
miejsca te nie były posypywane solą. Chodzenie
po zaśnieżonych trawnikach i wydeptywanie ścieżek źle wpływa na zimowanie
trawy. Dostęp
tlenu dla ryb w zbiornikach wodnych może zapewnić ścięta trzcina porastająca
brzegi, warto też utrzymywać niezamarznięte przeręble, np. za pomocą
styropianowych pływaków. W
sadzie Bielenie.
Dla zabezpieczenia drzew przed zgorzelinami mrozowymi bielimy pnie i konary
drzew owocowych. Bielenie wykonujemy smarując pnie i konary drzew mlekiem
wapiennym, zrobionym z 2 kg wapna palonego, 10 l wody i dodatku gliny. Zabieg
ten najlepiej wykonać już na początku miesiąca. Pobieramy
zrazy. W cieplejsze dni stycznia (powyżej 5oC) tniemy roczne pędy na zrazy do
wiosennego przeszczepiania drzew. Powinny być one grube (średnicy powyżej 5
mm), zdrowe, silne (50-70 cm) i pochodzić z zewnętrznej, nasłonecznionej
części korony. Zrazy wiążemy w pęczki i oznaczamy etykietą z nazwą odmiany.
Przechowujemy je w wilgotnym piasku w temperaturze 0-4oC. W takich samych
warunkach przechowujemy sadzonki zdrewniałe winorośli i porzeczek oraz
stratyfikowany materiał siewny do produkcji podkładek. Zwracamy szczególną
uwagę na wilgotność piasku, torfu lub trocin, w których je przechowujemy. Usypujemy
kopczyki z ziemi wokół pni młodych drzew, otulamy je włókniną, papierem
falistym, jutą lub słomą, aby ograniczyć ryzyko przemarznięcia. Sprawdzamy
zabezpieczenia przed zwierzyną łowną (siatki wokół pni, mydełka zapachowe),
poprawiamy warstwę repelentów na pniach młodych drzew. Uzupełniamy
trutkę dla gryzoni rozłożoną jeszcze jesienią w miejscach niedostępnych dla
ptaków. Przeglądamy
sekatory i piłki ogrodnicze. Przygotowujemy się do sezonu cięcia. W razie
potrzeby warto już teraz dokupić odpowiedni sprzęt. W
warzywniku Plan
warzywnika. Uwzględniając zasady zmianowania oraz terminy uprawy warzyw
sporządzamy szczegółowy plan ich zasiewów i nasadzeń.
Pamiętajmy, że uprawa tej samej rośliny przez dłuższy czas na tym samym
miejscu skutkuje zwykle spadkiem plonów. Warto zaplanować tak uprawę, aby z
jednego zagonu uzyskać dwa, a nawet trzy plony w sezonie. Okrywy.
Gdy styczeń jest bezśnieżny a mroźny, należy okryć nasze jesienne wysiewy
marchwi, pietruszki, sałaty czy szpinaku. Możemy je okryć słomą, liśćmi lub
2-3 warstwami agrowłókniny, mocując ją do podłoża
kamieniami lub workami z piaskiem. Wybór
odmian. Warto przypomnieć sobie odmiany warzyw i dokonać wyboru odpowiedniego
dla naszych potrzeb. Szukajmy odmian odpornych lub tolerancyjnych na choroby
oraz niekorzystne warunki środowiska. Zimowy
zbiór. Przez cały okres zimy możemy użytkować zostawione na grządkach takie
warzywa, jak: kapusta brukselska, jarmuż, endywia, roszponka, szpinak czy
pietruszka naciowa. Pędzenie
warzyw. Cebulę, szczypiorek, pietruszkę czy seler nadal pędzimy w
pojemnikach, by uzyskać zielone ich części. Doniczki i skrzynki z tymi
warzywami powinny stać na najbardziej nasłonecznionym oknie. Ponadto cały
czas możemy produkować bogate w witaminy kiełki warzywne. W okresie zimy
wykorzystujmy też przygotowane w sezonie własne mrożonki warzywne. Zakupy.
Stopniowo kupujmy już podłoża do produkcji rozsad, nawozy, narzędzia i inne
akcesoria ogrodnicze, potrzebne w nadchodzącym sezonie. Ochrona
roślin Zakupy.
Przeglądamy zapasy i planujemy zakupy środków ochrony roślin przeznaczonych
do zwalczania najczęściej występujących chorób i szkodników. Wśród fungicydów
powinny znaleźć się zarówno preparaty o działaniu zapobiegawczym (np. Captan, Delan, Miedzian), jak i
interwencyjnym (np. Topsin, Syllit,
Vision). Spośród insektycydów warto posiadać
preparaty o działaniu kontaktowym (np. Decis,
Calypso), które działają na roślinie powierzchniowo lub systemicznie (np. Acaramik, Actara, Dursban). Usuwamy
z drzew i krzewów gniazda lub złoża jaj szkodników. Kontynuujemy
usuwanie zmumifikowanych owoców. Ograniczamy tym samym źródła infekcji
pierwotnych grzybów powodujących brunatną zgniliznę owoców. Wycinamy
pędy jabłoni z objawami zrakowaceń (w przypadku łagodnej zimy). Występujące
na obumarłej korze ciemnobrunatne owocniki są źródłem zakażeń kory. Kontrolujemy
stan zdrowotny przechowywanych owoców i warzyw. Systematycznie usuwamy te uszkodzone
i gnijące, aby nie dopuścić do gnicia gniazdowego. Planujemy
zakup odmian warzyw i drzew owocowych pod kątem ich odporności na najbardziej
uciążliwe choroby występujące na działce. Sprawdzamy
działanie opryskiwaczy używanych do ochrony roślin przed chorobami i
szkodnikami. PORADY
”DZIAŁKOWCA” NA LUTY ROŚLINY
OZDOBNE Lodowe
skorupy Po
kolejnych roztopach i mrozach tworzą się skorupy lodowe na trawnikach i
rabatach, które należy kruszyć, aby nie niszczyły roślin. Mogą także
powstawać kałuże. O ile to możliwe, należy spowodować odpływ wody poprzez np.
zrobienie otworów widłami. Przechowywane
rośliny Przechowywane
w pomieszczeniach rośliny np. datury, fuksje, lantany, róże, a także
doniczkowe - oleandry, mirt, bugenwille, cytrusy wymagają cięcia. Pędy skraca
się zwykle o 1/3-2/3, natomiast te bardzo wybujałe - do 2-3 pąków u nasady.
Jeśli tego wymagają - przesadza się je. Potem rośliny ustawia się w dobrze
oświetlonym miejscu i obficie podlewa oraz nawozi. Uwaga
na zimozielone Gdy
dni stają się dłuższe i cieplejsze, a gleba jest wciąż zamarznięta, dodatkowo
przy utrzymującej się słonecznej pogodzie, wzrasta zagrożenie suszą
fizjologiczną u roślin zimozielonych. Aby złagodzić jej skutki, rośliny
należy chronić przed słońcem (cieniówki, juta) i podlewać w okresach odwilży. Pędzenie
cebulowych Do
tego celu wykorzystać możemy m.in. tulipany, hiacynty, szafirki, narcyzy,
krokusy. Mogą to być rośliny z własnej działki, uprzednio zadołowane
jesienią, lub też dostępne w handlu, odpowiednio spreparowane cebulki.
Pojemniki z cebulami przeznaczonymi do pędzenia ustawia się w dobrze
oświetlonym miejscu o temperaturze 13-16°C i obficie podlewa. Do ukazania się
pąków kwiatowych stopniowo podwyższa się temperaturę do ok. 20°C, potem można
ją nieco obniżyć (do ok. 15°C). Krokusy wymagają stałej temperatury ok. 8°C,
przy wyższej często mają tylko liście. Hiacynty, krokusy i szafirki zakwitną
po ok. 2 tygodniach, a pozostałe wymienione gatunki - po ok. 3-4. SADOWNICTWO Cięcie Pod
koniec miesiąca rozpoczynamy cięcie prześwietlające porzeczek, agrestu,
aronii i borówki. Usuwamy pędy złamane, porażone przez choroby lub szkodniki.
U samej nasady krzewu wycinamy pędy starsze niż 3-letnie, grube, o ciemnej
korze, pokładające się na ziemi. U porzeczki czarnej zostawiamy około 15
pędów, w tym po 5 pędów rocznych, 2-letnich i 3-letnich. U porzeczki
czerwonej, białej i agrestu zostawiamy 20 pędów - po 5 w wieku od rocznych do
4-letnich. U tych gatunków pędy możemy lekko skrócić na wysokość 50 cm od
ziemi. Po cięciu krzewów możemy ciąć jabłonie, śliwy i grusze. Cięcie o tej
porze musi być umiarkowane - inaczej wyrośnie dużo niepotrzebnych wilków.
Wycinamy pędy chore, uszkodzone, nadmiernie zagęszczające koronę, wilki,
odrosty. Nie skracamy pędów rocznych. Po cięciu większe rany smarujemy
mieszanką farby emulsyjnej i Topsinu. Kontrola Na
bieżąco sprawdzamy warunki i stan przechowywanych owoców. Jabłka
przechowujemy w temperaturze 1-3oC, przy podwyższonej wilgotności powietrza i
częstym wietrzeniu pomieszczenia. Podczas sortowania zwracamy uwagę na
choroby i uszkodzenia. Odrzucone owoce składujemy na kompostowniku.
Kontrolujemy również stan ściętych zrazów (możemy też ścinać i zabezpieczyć
nowe zrazy), sadzonek zdrewniałych, stratyfikowanych nasion oraz zadołowanych
drzewek. Sprawdzamy ogrodzenie, stan osłonek i podpór do drzew, monitorujemy
obecność gryzoni. Bielenie W
czasie cieplejszych dni poprawiamy bielenie (farbą emulsyjną z dodatkiem Topsinu lub wapnem z wodą) pni i konarów drzew, co
zabezpiecza przed zgorzelinami mrozowymi, czyli podłużnymi pęknięciami.
Powstają one najczęściej od strony południowej na skutek wahań temperatur
pomiędzy słonecznym dniem a mroźną nocą. WARZYWNICTWO Korygowanie
planu warzywnika Warto
już ostatecznie zaplanować warzywnik, uwzględniając jak najefektywniejsze
wykorzystanie jego powierzchni. Najlepiej rozrysować cały plan warzywnika. Na
poszczególnych poletkach uwzględnijmy zasady zmianowania roślin oraz
wzajemnego sąsiedztwa. Zaplanujmy nie tylko miejsca uprawy różnych warzyw,
ale również terminy ich wysiewu i zbioru. To umożliwi ich uprawę od wiosny do
jesieni, jak również zaplanowanie wysiewu roślin na nawóz zielony.
Projektując warzywnik nie zapominajmy o ziołach, które mogą rosnąć w różnych
miejscach na naszej działce. W
lutym możemy też się zaopatrzyć we wszystkie materiały służące do przyspieszonej
uprawy warzyw (folie, włókniny, niskie tunele). A może warto pomyśleć o
budowie małej szklarni lub tunelu foliowego? Nasiona Luty
to dobry czas, aby przejrzeć nasiona pozostałe po zeszłorocznych wysiewach i
sprawdzić, ile ich zostało i do kiedy mają termin ważności. Należy też wybrać
odmiany gatunków warzyw, które chcemy uprawiać i zakupić nasiona. Luty to
miesiąc, kiedy ich wybór jest największy, a my mamy jeszcze dużo czasu, żeby
ze spokojem je wybrać. Pamiętajmy o sprawdzaniu terminu ważności nasion na
torebkach. Im data odleglejsza, tym nasiona są "nowsze". Inne
prace Należy
przejrzeć przechowywane warzywa i usunąć wszystkie nadgniłe, w razie
konieczności zwilżyć piasek, w którym nasze płody są przechowywane. W lutym
mimo słonecznej pogody jest najczęściej dosyć niska temperatura, więc na
razie nie odkrywamy przykrytych roślin. Trzeba też zainteresować się stanem
osłon na działce, może wymagają naprawy. Przygotowujmy je już do uprawy
warzyw wczesnych. Koniec
lutego to dobry termin, by zacząć produkcję rozsady warzyw do tuneli i
szklarni. W skrzynkach, ustawionych na najbardziej słonecznym parapecie
wysiewamy nasiona pomidora, sałaty, kalarepy, a następnie również selerów i
porów. Warto pędzić warzywa i kiełki roślinne, by włączając je do jadłospisu
wzmacniać po zimie nasz organizm. OCHRONA
ROŚLIN Cięcie
sanitarne Cięcie
drzew i krzewów owocowych jest okazją do usunięcia pędów i gałęzi z objawami
zgorzeli kory, zrakowaceń i nekroz. Eliminujemy w ten sposób źródła infekcji
w postaci zarodników, które mogą zakażać pędy i gałęzie w okresie cięcia, jak
i w sezonie wegetacyjnym. W obrębie ran widać często skupienia zarodników w
postaci różnobarwnych punktów, np. u raka drzew owocowych są to
czerwono-wiśniowe kuliste owocniki średnicy do 1,5 mm. Są one często mylone
ze złożami jaj przędziorków, które wyraźnie widać w rozwidleniach pędów.
Różnią się one od owocników patogena tym, że są
znacznie mniejsze i pękają przy naciśnięciu. Czerwono zabarwione skupienia
jaj na pędach są sygnałem licznego występowania przędziorków i dużego
zagrożenia wiosną i latem. Zwalczanie (Promanal)
należy rozpocząć w okresie bezlistnym drzew. Zabiegi
ochrony W
czasie cięcia krzewów, np. porzeczki czarnej, możemy zobaczyć objawy
występowania wielkopąkowca porzeczkowego
(nienaturalnie powiększone pąki). Pędy, na których większość pąków jest
nabrzmiałych, należy wycinać przy ziemi. Faza
bezlistna jest także właściwym okresem zwalczania kędzierzawości liści
brzoskwini i torbieli śliw. Grzyby wywołujące te choroby zimują na pędach i
łuskach pąków, dlatego też niezwykle ważne jest wczesne wykonanie zabiegów,
jeszcze przed fazą nabrzmiewania pąków. Efektywność ich w tym okresie jest
niezwykle wysoka ze względu na wyniszczenie źródła infekcji we wczesnych
fazach rozwojowych. Zabiegi opryskiwania (Miedzian, Syllit)
stosujemy w temperaturze powyżej 6oC. PORADY
”DZIAŁKOWCA” NA MARZEC ROŚLINY
OZDOBNE Rozsada Lista
roślin, które wysiewa się w marcu celem uzyskania rozsady jest długa. Do
jednorocznych należą m.in. aksamitka, aster chiński, cynia wytworna, płomyk
Drummonda, goździk chiński, kroplik złoty, lwia paszcza, przypołudnik,
szałwia omączona, niecierpek balsamina, złocień wielołodygowy, żeniszek
meksykański, cynia, kleoma kolczasta, titonia, wilec purpurowy, tytoń oskrzydlony; a z bylin
np. mikołajek, penstemon, rojnik. Uprawiając
rozsadę utrzymuje się odpowiednią temperaturę i regularnie wietrzy, co
zapobiega rozwojowi chorób grzybowych. Ostre słońce często powoduje nadmierny
wzrost temperatury i uszkodzenie delikatnych siewek. Wskazane jest wtedy
cieniowanie. Roślinki podlewa się delikatnie, umiarkowanie, przez sitko lub
spryskiwanie. Do
gruntu Po
ociepleniu sieje się na miejsce stałe, nielubiące przesadzania: groszek
pachnący, maki, smagliczkę, a także ostróżkę wielkokwiatową, niektóre trawy
ozdobne i sadzi bratki. Na
trawniku Kiedy
gleba na trawniku rozmarznie, wygrabia się mech, martwe części trawy,
ewentualnie przeprowadza odpowiednio aerację, wertykulację
lub piaskowanie (przy zwięzłej glebie). W końcu miesiąca można rozrzucić
pierwszą dawkę nawozu mineralnego wieloskładnikowego. Rabaty
cebulowe Rośliny
cebulowe rozpoczynające wegetację zasila się nawozami azotowymi np. saletrą
amonową, uważając, by nie sypać granulatu na liście. Nawóz miesza się lekko z
glebą. Wskazane jest przeprowadzenie profilaktycznego opryskiwania, zwłaszcza
tulipanów przeciwko szarej pleśni. SADOWNICTWO Wiosenne
cięcie Jeżeli
nie zaobserwowaliśmy uszkodzeń mrozowych, możemy w dalszym ciągu ciąć
jabłonie, śliwy, grusze i krzewy jagodowe. Cięcie nie powinno być zbyt
intensywne. Zbyt silne cięcie drzew o tej porze spowoduje masowe wyrastanie
niepotrzebnych wilków. Jeżeli jednak drzewa silnie przemarzły, opóźniamy
cięcie, aby dokładnie rozpoznać miejsca, w których rozwija się martwa tkanka.
Wtedy tniemy je silniej wycinając lub skracając uszkodzone pędy aż do zdrowej
tkanki, a dopiero potem przeprowadzamy selekcję wyrastających pędów.
Niezależnie czy tniemy drzewa zdrowe czy przemarznięte, cięcie
wczesnowiosenne krzewów, jabłoni, grusz i śliw powinno mieć charakter
sanitarny i prześwietlający. Obniżamy więc korony drzew, zmniejszamy ich
rozpiętość poprzez skracanie konarów nad pędem skierowanym poziomo, a gałęzie
nad oczkiem zewnętrznym. Nie skracamy pędów rocznych. Usuwamy pędy rosnące do
środka korony i krzyżujące się nawzajem. Planując w kwietniu
"kożuchówkę" skracamy konary przeznaczone do przeszczepiania. Robimy
to na długości będącej podwójną wielkością obwodu wybranego konaru, u jego
nasady zostawiając 5-10 cm odcinek do przycięcia tuż przed szczepieniem.
Kończymy cięcie porzeczek i agrestu, porządkujemy zagon z malinami i
rozpoczynamy cięcie winorośli. Po
zimie W
zależności od przebiegu pogody, drzewa i krzewy owocowe rozpoczynają już
procesy życiowe. Możemy więc ocenić uszkodzenia mrozowe, tym bardziej że w
grudniu temperatury były o 3oC niższe od wieloletnich, a w Polsce
północno-wschodniej temperatura spadła poniżej -30oC. Istnieje więc duże
prawdopodobieństwo uszkodzeń części drzew. Objawami takich uszkodzeń są rany
zgorzelinowe, podłużne pęknięcia, zaschnięte, nierozwijające się pąki. Dla
dokładniejszej oceny uszkodzeń można na początku miesiąca ściąć po kilka pędów
i trzymać je w temperaturze pokojowej w pojemniku z wodą przez 10-14 dni.
Następnie wykonujemy cięcie wzdłuż pędów i pąków. Przemarznięte tkanki są w
przekroju brązowe lub czarne, żywe - biało-zielonkawe. Uszkodzone tkanki pni
i konarów oczyszczamy z resztek zaschniętej kory i smarujemy farbą emulsyjną
z dodatkiem preparatu Topsin. Przygotowania
do sadzenia truskawek Przygotowujemy
stanowiska pod nowe nasadzenia drzewek, krzewów, sadzonek i wysiewy
stratyfikowanych pestek. Wyrównujemy powierzchnię, usuwamy resztki roślinne,
zwracając szczególną uwagę na uporczywe chwasty takie jak skrzyp, perz,
podagrycznik, powój. Odchwaszczamy
i oczyszczamy ze starych, zaschniętych liści zagon truskawek oraz przykrywamy
rośliny luźno folią perforowaną albo włókniną. Pozwoli to na uzyskanie plonu
wcześniej o 3-7 dni w porównaniu z roślinami nieokrywanymi oraz może ochronić
truskawki przed ewentualnym przymrozkiem do -4oC. WARZYWNICTWO Produkcja
rozsady W
pierwszej dekadzie marca wysiewamy nasiona selera, jeżeli tego jeszcze nie
zrobiliśmy, również sałaty, wczesnych kapustnych i pora, w celu
wyprodukowania rozsady. Jeżeli na działce znajdują się osłony, to produkcję
rozsady tych gatunków, po jej przepikowaniu, można przenieść do tuneli czy
małych szklarni, w przypadku, gdy pozwolą na to warunki pogodowe. Przy
ciepłej wiosennej pogodzie można wysiać już na zagonach pod osłonami nasiona
rzodkiewki czy kopru oraz posadzić rozsadę kalarepy i wczesnej kapusty. Pod
koniec marca wysiewamy do skrzyneczek nasiona pomidorów i papryki. Po
wykształceniu liścieni (dwa pierwsze liście) pikujemy rośliny do palet lub
oddzielnych pojemników. Przygotowanie
gleby Gdy
gleba jest już obeschnięta, można rozpocząć jej przygotowanie do uprawy.
Najważniejsze jest jej wzruszenie oraz wyrównanie, aby zmniejszyć parowanie
wody, nagromadzonej z zimowych opadów. Po kilku dniach, na zagonach, na
których będą uprawiane najwcześniejsze warzywa, warto wysiać nawozy
przedsiewne. Gdy jesienią gleba nie została nawieziona kompostem czy
obornikiem, to można to zrobić jeszcze teraz. Dobrze przetworzony nawóz
dajemy na zagony, na których będą uprawiane warzywa, które tego wymagają
(seler, cebula, kapustne, fasola szparagowa, ogórek). Warto przykryć agrowłókniną lub folią perforowaną późnojesienne wysiewy
marchwi, pietruszki, kopru czy szpinaku, przyspieszy to ich wschody i wzrost.
Takie płaskie okrycie zakładamy także na zagony obsadzone jesienią cebulą
dymką i czosnkiem ozimym. Pierwsze
wysiewy Pod
koniec miesiąca, gdy gleba jest już trochę ogrzana, można rozpocząć pierwsze
siewy. W tym terminie wysiewamy groch, bób, rzodkiewkę, szpinak, wczesne
odmiany marchwi, koper i cebulę. Ponieważ pietruszka długo wschodzi, warto ją
wysiewać do dobrze ogrzanej ziemi. Aby przyspieszyć wschody pietruszki,
możemy nasiona przez 24 godziny moczyć w wodzie o temperaturze 40oC. Sadzimy
dymkę cebuli, ząbki czosnku, a także kępki szczypiorku. OCHRONA
ROŚLIN Cięcie
sanitarne W
czasie cięcia roślin, w pierwszej kolejności usuwamy pędy słabe, uszkodzone,
z objawami chorób lub żerowania szkodników. Z porzeczek wycina się pędy
uszkodzone przez gąsienice krzywika porzeczkowiaczka
(wnętrze pąków całkowicie wyjedzone i wypełnione odchodami gąsienic, pędy
przybierają miotlasty pokrój), przeziernika porzeczkowca
(wyjada rdzeń pędów, po ich przekrojeniu widać trociny z ciemnymi odchodami).
Z porzeczki czarnej i agrestu należy wycinać pędy z objawami amerykańskiego
mączniaka agrestu (w części wierzchołkowej pokryte białawym nalotem grzybni).
Z porzeczki czarnej należy usuwać pojedyncze nienaturalnie nabrzmiałe pąki
lub całe pędy z takimi pąkami - są to objawy występowania wielkopąkowca
porzeczkowego, którego w późniejszym terminie nie da się już zwalczyć. U
malin uszkodzenia i zamieranie pędów powodują krzywik maliniaczek
(gąsienice wczesną wiosną niszczą rozwijające się pąki), pryszczarek malinowiec oraz galasówka maliniak (na pędach podłużne, galasowate narośla; pędy
wyłamują się). Odkażanie
gleby W
okresie wczesnowiosennym rozpoczynamy wysiewanie nasion różnych gatunków
roślin. Podłoża do wysiewu nasion w skrzynkach, inspektach, tunelach i
szklarniach powinny być wolne od patogenicznych grzybów i bakterii oraz
szkodników. Jeśli nie korzystamy z gotowego, kupionego podłoża do wysiewów,
przygotowaną ziemię powinniśmy odkazić sami, aby zniszczyć patogeny glebowe i
szkodniki. Można zastosować tzw. metodę termiczną polegającą na polewaniu
podłoża gorącą wodą lub wyprażeniu w blaszanych pojemnikach (80-90oC przez
20-30 minut). Zaprawianie Obecnie
większość producentów sprzedaje nasiona już zaprawione. Jeśli jednak nie ma
takiej informacji na opakowaniu, nasiona przed wysiewem warto zaprawić jedną
z gotowych zapraw nasiennych. Chronią one przed chorobami odglebowymi
(zgorzele), jak również zabezpieczają kiełkujące nasiona przed owadami. Na
rynku są dostępne zaprawy, zarówno na bazie środków chemicznych, jak i
preparatów roślinnych. Nasiona, bulwy, cebule, kłącza można zaprawiać na
sucho bądź też moczyć w roztworze wodnym odpowiedniego preparatu. Należy
pamiętać, aby nie wysiewać nasion zbyt wcześnie i za głęboko, zwłaszcza na
glebach ciężkich. Do wysiewu i sadzenia należy stosować materiał zdrowy. PORADY
”DZIAŁKOWCA” NA PAŹDZIERNIK Co
robić z liśćmi Pod
koniec miesiąca należy opryskać 5% roztworem mocznika porażone liście jabłoni
i gruszy (parch jabłoni i parch gruszy). Gdy opadną, mocznik przyspieszy ich
rozkład uniemożliwiając wytworzenie się zarodników infekujących rośliny
wczesną wiosną. Można
także wygrabić opadłe liście pochodzące od wszystkich roślin uprawianych na
działce. Często są one zasiedlone chorobami grzybowymi, zatem ich usunięcie
przyczyni się do ograniczenia źródeł infekcji w roku następnym. Wygrabione
liście mogą trafić na kompost (warunkiem ich utylizacji jest przestrzeganie
zasad prawidłowego kompostowania). Na opadłych liściach również zimują
niektóre szkodniki. Przykładem jest szrotówek kasztanowcowiaczek, uciążliwy szkodnik kasztanowców. Nawożenie Jeżeli
nie wykonaliśmy analizy gleby, stosujemy dawki orientacyjne. Jesienią
rozsypujemy przede wszystkim nawozy potasowe (siarczan potasu) 160-200 g/10
m2 i magnezowe (siarczan magnezu jednowodny) 50-200 g/10 m2. Rzadko stosujemy
fosfor (superfosfat potrójny granulowany) w dawce 50-100 g/10 m2, a w razie
konieczności (niskie pH gleby) wapno tlenkowo-magnezowe 0,5-2,5 kg/10 m2. Przechowywanie
owoców Na
początku miesiąca zbieramy ostatnie, późne odmiany śliwek (np. Oneida), zimowe odmiany jabłek i gruszek, winogrona i
owoce pigwy. Po delikatnym zbiorze, schładzamy owoce, sortujemy i
najzdrowsze, nieuszkodzone, o średniej wielkości i wybarwieniu odkładamy do
czystych, ażurowych skrzynek. Owoce należy przechowywać w temperaturze 0-4oC
i wilgotności 85-90%. Pomieszczenie, w którym przechowujemy owoce, powinno
być: wietrzone, zabezpieczone przed mrozem i gryzoniami oraz przeznaczone
tylko dla owoców. Zebrane orzechy, bez zewnętrznej, mięsistej okrywy,
rozkładamy cienką warstwą, w przewiewnym suchym pomieszczeniu i suszymy w
temperaturze pokojowej przez 2-3 tygodnie. Następnie przechowujemy w
wiklinowych koszykach, siatkach lub lnianych woreczkach. Drzewa
owocowe Kupując
materiał szkółkarski, zwracajmy uwagę na jego jakość. Unikajmy nabywania
drzew i krzewów, gdzie na korzeniach i szyjce korzeniowej występują guzowate
narośle. Są to objawy guzowatości korzeni, której sprawcami są bakterie.
Przenoszą się one wraz z chorymi roślinami. Doskonale
rozwijają się po wysadzeniu w glebie, prowadząc do zakażeń drzew i krzewów
nawet po kilkunastu latach. Uprawa
gleby Pozostałości
po liściach i łodygach uprzątamy i wykorzystujemy do produkcji kompostu.
Ważnym zabiegiem jest staranne oczyszczenie ziemi z chwastów trwałych,
zwłaszcza z perzu i mniszka. Grządki, które nie będą nawożone obornikiem ani
kompostem, przekopujemy. Jest to dobry moment, aby dodać do ziemi wapno
(nigdy nie łączymy go z obornikiem ani kompostem) i nawozy potasowe oraz
fosforowe. Nawozy organiczne dajemy tam, gdzie będziemy uprawiać gatunki o
wysokich wymaganiach pokarmowych (seler, ogórek, dynia, cebula, por, fasola
szparagowa, kapustne). Pamiętajmy, że nie uprawiamy warzyw korzeniowych (z
wyjątkiem selera) po oborniku czy nawozach zielonych. Ostatnie
zbiory Na
początku miesiąca wykopujemy buraki. Gdy pogoda jest słoneczna, to jak najpóźniej
zbieramy odmiany marchwi, pietruszkę i seler przeznaczone do przechowywania.
Zbieramy ostatnie kalafiory, brokuły i główki kapusty. Zostaje tylko kapusta
brukselska i jarmuż oraz odmiany zimowe pora. Zebrane warzywa przygotowujemy
do przechowywania. Pamiętajmy, że warzywa kapustne, korzeniowe potrzebują
podczas przechowywania wysokiej wilgotności powietrza, w przeciwieństwie do
warzyw cebulowych. Również pod osłonami kończymy uprawę warzyw ciepłolubnych,
nadal mogą rosnąć warzywa liściowe i rzepowate. Rośliny
zimozielone Kontynuuje
się podlewanie roślin zimozielonych. Przyczyną ich złego przezimowania często
jest susza fizjologiczna, a nie mróz. Zwłaszcza podczas braku jesiennych
deszczy trzeba też podlewać rośliny dwuletnie i siane jesienią jednoroczne. Zakupy
i sadzenie Po
wcześniejszym zaplanowaniu nowych nasadzeń od
połowy miesiąca można odwiedzać punkty i gospodarstwa szkółkarskie. Kupowany
materiał musi być zdrowy i nieuszkodzony. Rośliny powinny być wyrośnięte, z
dużą ilością pędów i korzeni oraz zaopatrzone w etykietę urzędową ze
wszystkimi informacjami, będącą dowodem kwalifikacji materiału roślinnego.
Pomarańczowy kolor etykiety świadczy o odwirusowaniu roślin i najwyższym
stopniu zdrowotności. Oprócz wysokiej jakości ważnym warunkiem wyboru jest
deserowa, odporna na choroby odmiana i słabo rosnąca podkładka. Zakupione
rośliny powinny być jak najszybciej posadzone lub zadołowane. Jeśli to
możliwe, sadzimy drzewko i jednocześnie umieszczamy przy nim palik
podtrzymujący je w pozycji pionowej. Drzewka należy sadzić na takiej
głębokości, aby miejsce okulizacji znajdowało się nad powierzchnią ziemi. Po
posadzeniu, rośliny podlewamy, przywiązujemy do palika i ściółkujemy 10 kg
obornika. Ścinać,
nie ścinać... Ścina
się zasychające pędy i liście bylin, na nich mogą zimować szkodniki i
choroby. Nie tnie się ich jednak zbyt nisko - najniższe części stanowią także
osłonę na zimę. Natomiast u traw i niektórych bylin, ozdobne pozostałości
kwiatostanów czy owocostany można pozostawić, będą też stanowiły pokarm dla
pożytecznych ptaków. Unika się niepotrzebnego cięcia krzewów, zwłaszcza róż.
Wczesne nadejście zimy może przyczynić się do silniejszego przemarzania
pędów, a jeśli przy ciepłej i długiej jesieni wyrosną młode pędy - te zmarzną
z pewnością. Zabezpieczenia
na czas W
październiku trzeba uważnie obserwować pogodę i przygotować się do okrywania
roślin na zimę, ale nie można się spieszyć. Z
robieniem kopczyków z ziemi i innych materiałów, ściółkowaniem, jak też z
okryciem pędów włókniną, słomą itp., czeka się do nadejścia większych
chłodów. Przy zbyt wczesnym przykryciu podstawy krzewów rośliny nie zdążą się
zahartować, a z kolei długa i ciepła jesień może spowodować ich ,,zaparzanie
się" pod okryciem. Pora
sadzenia Październik
to najlepszy okres na sadzenie drzew i krzewów o liściach opadających na
zimę, z tzw. gołym korzeniem, oraz ich przesadzania. Przy korzystnej pogodzie
zdążą rozpocząć budowanie systemu korzeniowego, co pozwoli im na lepszy
rozwój wiosną. Po posadzeniu rośliny trzeba zawsze bardzo obficie podlać. W
końcu miesiąca przy sadzeniu róż od razu formuje się kopczyk. PORADY
”DZIAŁKOWCA” NA WRZESIEŃ ROŚLINY
OZDOBNE Cebule
do gruntu W
odpowiednio przygotowaną glebę sadzi się cebule licznych gatunków (np.
hiacynt, przebiśnieg, puszkinia, szafirek,
tulipan), które jeszcze przed zimą zdążą się dobrze ukorzenić. Cebule powinny
być bezwzględnie zdrowe, a przed sadzeniem warto je zaprawić w środkach
przeciwgrzybowych poprzez moczenie. Cebule można umieścić w specjalnych
plastikowych koszyczkach, które zapobiegają ich zniszczeniu przez np.
nornice, a ponadto łatwiej je będzie wykopać. Rośliny
niezimujące W
końcu miesiąca wykopuje się bulwy mieczyków, nie czekając do całkowitego
zaschnięcia części nadziemnej. Rośliny przycina się na wysokości ok. 10 cm i
kopie bardzo ostrożnie bulwy mateczne wraz z bulwkami przybyszowymi. Nie
odrywa się pędu przy wykopywaniu, gdyż można uszkodzić bulwę. Całość suszy
się, a następnie oczyszcza, sortuje na wielkości i przechowuje w temperaturze
8-10oC. W tym czasie wykopuje się także bulwy begonii bulwiastej. Przechowuje
się je w piasku lub torfie w chłodnym i dość suchym pomieszczeniu (5-8oC).
Dalie i pacioreczniki po pierwszych przymrozkach ścina się na wysokości ok.
10 cm i wykopuje części podziemne. Bulwy i kłącza przechowuje się w wilgotnym
torfie w chłodnym pomieszczeniu (5-8oC). W
ogrodzie wodnym Nad
oczkami wodnymi znajdującymi się w pobliżu drzew i krzewów warto rozwiesić
siatki chroniące przed wpadaniem do wody liści. Ponadto warto w miarę
możliwości usuwać obumierające części roślin nadwodnych i wodnych. W końcu
miesiąca może się okazać, że niektóre rośliny wilgociolubne i wodne
nielubiące chłodów (cantedeskia, niektóre grzybienie) trzeba już przenieść do
pomieszczeń. SADOWNICTWO Zbiory Zbieramy
m.in. jabłka, gruszki, śliwki, winogrona. Zbiór przeprowadzamy 2-3-krotnie,
delikatnie, do czystych opakowań. Termin ustalamy na podstawie wyglądu
owoców, odchodzenia od szypułki, ilości spadów. Termin dojrzałości zbiorczej
i konsumpcyjnej u śliwek i owoców jagodowych zbiega się, dlatego należy je
jak najszybciej zagospodarować. Jesienne jabłka i gruszki nadają się do
spożycia 2-3 tygodnie po zbiorze. Można je też przechowywać (do 3 miesięcy).
Owoce trzeba jak najszybciej po zbiorach schłodzić (4-5oC). Do przechowywania
odkładamy te najzdrowsze, średniej wielkości, nieobite, nieuszkodzone, o
wyrównanej dojrzałości. Przygotowujemy pomieszczenie do przechowywania odmian
zimowych, powinno być czyste, obielone i opryskane Miedzianem (0,4%). Przed
sadzeniem Zbliża
się jesienny termin sadzenia roślin sadowniczych. Glebę należy dokładnie
oczyścić szczególnie z chwastów trwałych: perzu i powoju. Odchwaszczamy
ręcznie lub opryskujemy Roundupem (50 ml na 100 m2)
chwasty o wysokości 15 cm. Nawozimy glebę stosując na 100 m2 350-500 kg
obornika, po 4 kg siarczanu potasu i superfosfatu potrójnego. Nawozy
mineralne i obornik przekopujemy na 20-30 cm. Ważne jest również uregulowanie
pH gleby, które powinno być lekko kwaśne (pH 5,5-6,5) dla większości roślin
sadowniczych i bardzo kwaśne dla borówki (pH 3,5-4,5). Miejsce przygotowujemy
6-8 tygodni przed sadzeniem tak, aby gleba trochę osiadła. Rozmnażamy
porzeczkę i winorośl Pod
koniec miesiąca tniemy pędy jednoroczne porzeczek i łozy winorośli na
sadzonki zdrewniałe. Sadzonki porzeczek powinny mieć długość 15-20 cm, a
winorośli 20-40 cm, grubość 0,5-1 cm oraz 3-4 zdrowe, nieuszkodzone pąki. Sztobry porzeczki czarnej wysadzamy do gruntu, a
porzeczki białej, czerwonej i winorośli wiążemy w pęczki i przechowujemy do
wiosny w piwnicy w wilgotnym torfie lub piasku. WARZYWNICTWO Czas
zbiorów W
tym miesiącu kończymy zbiory gatunków ciepłolubnych. Zbieramy też cebulę do
przechowywania. Przez cały miesiąc zbieramy rzodkiewkę, sałatę, seler
naciowy, burak liściowy. Pod koniec miesiąca zaczyna się zbiór szpinaku z
wysiewu letniego. Wykopujemy buraki i marchew. W połowie miesiąca należy
ogłowić kapustę brukselską. Zabieg ten przeprowadzamy, gdy na całej roślinie
są już zawiązane główki. Zaczynamy zbiory innych kapustnych: kalarepy,
kalafiora, brokułu czy średnio późnych kapust. Podczas suchej i słonecznej
pogody jeszcze zbieramy zioła. Dbajmy
o warzywnik Gdy
jest sucho i słonecznie, uprawy należy regularnie nawadniać. Dostateczna
ilość wody w glebie w tym okresie jest szczególnie ważna dla warzyw
korzeniowych, m.in. późnych odmian marchwi, buraków z siewu lipcowego,
skorzonery, rzodkwi, rzodkiewki. Poprawią się też warunki wzrostu warzyw
kapustnych, wymagających dużo wody, zwłaszcza w czasie wiązania i dorastania
główek czy róż. Po
zakończeniu zbiorów uprzątamy resztki roślinne. Porażone przez choroby
usuwamy, a pozostałe kompostujemy. Pryzmę kompostową warto jeszcze raz
przerobić. Na początku września można wysiać rośliny na nawozy zielone (np.
wykę z żytem ozimym), które przekopujemy na początku maja następnego roku.
Będzie to dobre stanowisko dla warzyw dyniowatych lub psiankowatych. OCHRONA
ROŚLIN Na
roślinach sadowniczych W
wielu regionach w dużym nasileniu występują objawy rdzy wejmutkowo-porzeczkowej.
Na spodniej stronie liści porzeczki czarnej widać charakterystyczny
żółto-brązowy nalot, który stanowią skupienia zarodników. Porażone liście
ulegają nekrozie i opadają. Porzeczki należy chronić chemicznie w celu
uniknięcia przedwczesnej utraty liści (Miedzian, Score,
Topsin M). Należy usuwać opadłe liście znajdujące
się w sąsiedztwie krzewów, aby ograniczyć źródło infekcji. Pod
koniec września wiele drzew, na skutek chorób, zaczyna tracić liście. W tym
okresie dochodzi do wielu infekcji pędów (poprzez blizny po liściach) bakteriami
wywołującymi raka bakteryjnego. Wskazane jest opryskiwanie drzew fungicydami
miedziowymi (Miedzian, Champion), zwłaszcza drzew pestkowych. Opryskiwanie
brzoskwini w tym okresie zabezpiecza je również przed kędzierzawością liści w
przyszłym sezonie. Na
warzywach Na
liściach marchwi i pietruszki pojawia się biało-szary nalot, będący objawami
mączniaka prawdziwego. Jesienią nie prowadzi się już zwalczania choroby.
Występowanie objawów w tym okresie nie ma większego wpływu na jakość i
wysokość plonu korzeni. Należy
pamiętać o usunięciu z działki wszystkich porażonych części zebranych
wcześniej warzyw - i to nie tylko liści i pędów, ale także korzeni. Dotyczy
to w szczególności gatunków kapustowatych, które
wykazywały objawy słabego wzrostu i okresowego więdnięcia. System korzeniowy
tych roślin wykazuje charakterystyczne zmiany - zgrubienia i deformacje
korzeni (objawy kiły kapusty), które stanowią źródło zakażeń dla wysadzanych
roślin kapusty, kalafiora, brokułu, kapusty pekińskiej w roku następnym.
Ważne jest, aby usunąć cały porażony system korzeniowy z bryłą ziemi tak, aby
nie pozostawić nawet najmniejszych fragmentów rozpadających się korzeni. PORADY
”DZIAŁKOWCA” NA SIERPIEŃ ROŚLINY
OZDOBNE Żywopłoty W
sierpniu wykonuje się cięcie korekcyjne, poprawiające nadany kształt, u
żywopłotów z roślin liściastych o liściach opadających na zimę (lilaków,
jaśminowców, tawuł, żylistków, ligustrów, grabów). Przycina się także
żywopłoty z roślin iglastych (żywotników, cisów, cyprysików). Na cięcie
roślin o liściach zimozielonych jest już za późno. Sadzenie
iglaków W
drugiej połowie miesiąca można przesadzać rosnące i sadzić nowe rośliny
iglaste kopane z bryłą korzeniową. Po posadzeniu należy pamiętać o obfitym
podlewaniu, czasem też wskazane jest cieniowanie. Z
rozsadnika Na
spulchnione i odchwaszczone rabaty przesadzamy odpowiednio duże egzemplarze
roślin dwuletnich i bylin z rozsadnika. Mniejsze egzemplarze można przesadzić
na inny zagon, na którym dorosną do właściwych rozmiarów. Gatunki kwitnące
wczesną wiosną i znoszące przesadzanie w czasie kwitnienia (bratki,
stokrotki, niezapominajki) mogą zaczekać do następnego roku. Rozmnażanie
bylin Sierpień
to dobry czas na rozmnożenie wielu bylin, które zdążą do zimy dobrze się
ukorzenić i będą dzięki temu mniej narażone na przemarznięcie. Po kwitnieniu
rozdziela się kępy i kobierce za pomocą szpadla lub noża, oddziela rozety:
rojników, macierzanek, fiołków, rozchodników, skalnic itd. Niektóre z bylin o
płożących pędach mają mało korzeni np. żagwin,
rogownica, floks szydlasty i wtedy często najpierw lepiej ukorzeniać małe
kępki w doniczkach. Liliowce po wykopaniu i otrząśnięciu z ziemi rozdziela
się ostrożnie, skraca liście do ok. 15 cm, a korzenie do ok. 20 cm. SADOWNICTWO Na
zagonie truskawek W
dalszym ciągu usuwamy rozłogi, chwasty, podlewamy rośliny i nawozimy. Starszy
niż 3-4 lata zagon likwidujemy i zakładamy nowy w innym miejscu warzywnika,
np. na stanowisku po warzywach cebulowych. Doskonałym przedplonem dla truskawek
jest aksamitka (wysiana w połowie V). Nie wolno sadzić truskawek po
truskawkach, malinach, pomidorach, trawniku. Nowe stanowisko powinno być
przygotowane na tydzień przed sadzeniem. Doskonałym materiałem szkółkarskim
do zakładania nowego zagonu są sadzonki doniczkowane. Truskawki wysadzamy w
rozstawie 0,7-0,8 m x 0,2-0,25 m na odpowiednią głębokość np. na glebie
wyścielonej czarną agrotkaniną. Należy pamiętać o
regularnym podlewaniu sadzonek. Cięcie
drzew i krzewów W
pierwszej połowie miesiąca wycinamy po owocowaniu 2-letnie pędy malin i
jeżyn. Przy okazji usuwamy nadmiar pędów rocznych, pędy słabe, krótkie,
uszkodzone oraz odrosty korzeniowe. Skracamy pędy roczne na wysokości 160 cm.
Latem, po zbiorach można też usunąć najstarsze, pokładające się na ziemi i
chore od mączniaka pędy krzewów agrestu i porzeczki. U form szpalerowych
porzeczek należy latem wycinać silne przyrosty. Jeżeli nie zrobiliśmy tego
wcześniej, wykonujemy cięcie prześwietlające czereśni i wiśni - usuwamy pędy
chore i uszkodzone, obniżamy wysokość drzewa, skracamy konary i pędy
ogołacające się, zwisające, zagęszczające koronę. Wykonujemy cięcie letnie na
odmianach jabłoni, których owoce zbieramy we wrześniu. Wycinamy wszystkie
silnie rosnące pionowe tzw. wilki oraz pędy zacieniające owoce. Zapewnimy w
ten sposób dostęp światła do korony, dzięki czemu owoce w ciągu 3 tygodni
pokryją się rumieńcem i będą słodsze, a drzewo lepiej zawiąże pąki kwiatowe
na plon w przyszłym roku. W lecie można wykonać cięcie uzupełniające na
morelach, brzoskwiniach i śliwach. WARZYWNICTWO Sadzenie
i siew Na
grządki sadzimy rozsadę kalarepy, a do połowy miesiąca kapusty pekińskiej i
jarmużu. Jest to też dobry czas na podział kęp i odmłodzenie szczypiorku. W
sierpniu można ponownie wysiewać rzodkiewkę. Pamiętajmy, żeby systematycznie
nawadniać rośliny. Przy niedoborze wody rzodkiewka słabo rośnie, a zgrubienie
staje się zdrewniałe i łykowate. Wysiewamy także ostatnie partie sałaty
głowiastej masłowej i szpinak na zbiór jesienny. Sierpień to dobry czas na
wysiew roszponki, rokietty i trybuli. Zbiór Jest
okres zbioru wielu gatunków warzyw. W pełni plonowania są pomidory, ogórki,
dynia zwyczajna i fasola szparagowa. Zbieramy średnio późne kapusty i
brokuły. Trwają zbiory pomidorów, ogórków, papryki i oberżyny. Dojrzewają
kawony i melony z upraw gruntowych i spod osłon. Zbieramy owoce w pełni
dojrzałe, gdyż tylko takie mają pełnię smaku i aromatu. Ścinamy pąki
karczocha, gdy osiągną wielkość jabłka, a listki okrywowe kwiatostanu jeszcze
nie zaczną się rozchylać. Wykonujemy drugi zbiór ziół (np.: bazylia,
majeranek, cząber, melisa, mięta, tymianek, lebiodka). Pielęgnacja Gdy
jest sucho, nie zapominajmy o systematycznym nawadnianiu roślin. Nawozimy
nawozami wieloskładnikowymi kalafiory oraz marchew i buraki siane w czerwcu.
Wzbogacamy nawozami lub kompostem zagony pod uprawę poplonów. Pod koniec
sierpnia zaczynamy bielić ogonki karda. W drugiej połowie miesiąca ogławiamy
rośliny wysokich odmian pomidora, rośliny papryki i dyni olbrzymiej. Ucinamy
ich wierzchołki nad drugim liściem powyżej ostatniego wykształconego
kwiatostanu (lub za ostatnim zawiązkiem owocowym w przypadku dyni).
Przyspieszy to dojrzewanie owoców i zwiększy ich masę i jakość. OCHRONA
ROŚLIN Na
różach Problemem
może być czarna plamistość liści. Objawy występują początkowo na dolnych
liściach w postaci niewielkich ciemnych plam. Rozwój choroby jest niezwykle
szybki i obejmuje także liście wyżej położone (liczne ciemne plamy). Brak
ochrony prowadzi do utraty prawie wszystkich liści, oprócz kilku młodych na
wierzchołkowych pędach. Skutkuje to znacznym osłabieniem roślin. Chorobie
sprzyja zbyt gęste sadzenie krzewów. Porażone i opadłe liście należy wygrabić
i usunąć. Odmiany podatne można zapobiegawczo opryskiwać wywarem ze skrzypu,
odmiany wrażliwe - chronić preparatami: Amistar, Score, Biochicol, Grevit, Siarkol Extra. Na
porzeczkach Po
zbiorze owoców porzeczek masowo pojawiają się choroby liści, zwłaszcza
opadzina. Należy usuwać porażone liście, ale jest to zabieg nie w pełni
skuteczny, gdyż grzyb - sprawca choroby - zimuje także na pędach. U odmian
wrażliwych konieczne może być stosowanie chemicznego zwalczania (Topsin M, Miedzian, Score, Polyram, Dithane NeoTec). Na
cebuli Groźną
chorobą jest mączniak rzekomy. Jego grzybnia rozwija się wewnątrz liści
powodując ich stopniowe obumieranie. W okresie opadów widać białoszary nalot,
który stanowią gotowe do zakażenia zarodniki. Grzyb zimuje w porażonych
liściach - należy je usuwać z
grządek. Rośliny należy podlewać gnojówką ze skrzypu lub odwarem z łusek
cebuli. W rejonach silnego występowania choroby należy uprawiać odmiany mniej
podatne oraz stosować zwalczanie chemiczne (Tanos, Mildex, Ridomil Gold). PORADY
”DZIAŁKOWCA” NA LIPIEC ROŚLINY
OZDOBNE Uwaga
na odrosty Pojawiające
się odrosty podkładek u róż, ozdobnych jabłoni, śliw i innych szczepionych
egzemplarzy powinno się usuwać jak najszybciej po zauważeniu. Można to robić
np. poprzez wyłamywanie u podstawy. Pozostawienie przy wycinaniu śpiących
pąków powoduje jeszcze intensywniejsze odrastanie podkładki. Dzielimy
kosaćce W
lipcu można dzielić i rozsadzać kłącza kosaćców. W 2-4 tygodnie po kwitnieniu
wykopuje się je (co najmniej trzyletnie egzemplarze). Kłącze dzieli się
ostrym nożem na 1-2 pąkowe odcinki, tnąc w najwęższych miejscach, co
zmniejsza wielkość rany i możliwość infekcji. Liście ścina się na wysokości
10-15 cm (w jodełkę), co ogranicza więdnięcie. Potem warto zaprawić je w
środkach przeciw chorobom grzybowym, po czym obsusza się je przez kilka
godzin do kilku dni. Kłącza sadzi się poziomo i płytko - tuż pod powierzchnią
ziemi. Cięcie
powojników po kwitnieniu Po
kwitnieniu korzystnie jest przyciąć powojniki wielkokwiatowe kwitnące w
czerwcu na pędach ubiegłorocznych i powtarzające potem na tegorocznych. Około
1/3 najstarszych pędów ścina się na wysokości 30 cm od powierzchni gruntu,
aby wydały młode przyrosty. Wyrosłe kruche pędy mocuje się do podpór. Na
początku miesiąca, po wiosennym kwitnieniu, można też jeszcze ciąć (jeśli to
konieczne) powojniki kwitnące tylko na starszych pędach (odmiany Clematis montana, C. alpina, C. macropetala, inne z
grupy Atragene). Rośliny przycina się nie niżej niż
do wysokości 1 m. SADOWNICTWO Zbiory
owoców W
lipcu zbieramy większość owoców - morele, brzoskwinie, czereśnie, wiśnie,
wczesne śliwy, a pod koniec miesiąca letnie odmiany jabłoni i gruszy. Owoce z
drzew zbieramy 2-3-krotnie, pamiętając, że letnie odmiany jabłek i gruszek
nadają się bezpośrednio do spożycia i możemy je przechować najwyżej 2
tygodnie. Przez cały miesiąc zbieramy maliny, porzeczki, agrest, borówkę.
Dojrzałe owoce zbieramy delikatnie do czystych opakowań 0,5-1 kg. Po zbiorze
owoce powinny być jak najszybciej schłodzone. Maliny, truskawki, agrest,
porzeczki, śliwki i wiśnie doskonale zachowują swoją jakość po zamrożeniu. Letnie
cięcie Na
początku miesiąca wykonujemy cięcie letnich jabłoni 'Early
Geneva', Piros', 'Sunrise', pod koniec miesiąca odmian 'Katja'
i 'Lired'. Usuwamy nadmiar silnych pędów rocznych,
zwłaszcza wilków. Dzięki temu po 3-4 tygodniach na odsłoniętych owocach
pojawi się rumieniec. Po
zbiorach na drzewach czereśni i wiśni wykonujemy cięcie prześwietlające.
Czereśnie tniemy umiarkowanie, skracając wierzchołki drzewa. Wiśnie tniemy
intensywnie, usuwając nie mniej niż 1/3 pędów starych, ogałacających się,
zwisających. Po zbiorach moreli, warto wykonać cięcie sanitarne i usunąć
wszystkie pędy uschnięte i te z objawami choroby. Pielęgnacja U
winorośli kontynuujemy usuwanie pasierbów i skracamy owocujące latorośle nad
6. liściem nad gronem. Pod koniec miesiąca uszczykujemy wierzchołki
aktinidii, co pozwoli na lepsze jej rozkrzewianie się. Pędy owocujące
aktinidii skracamy nad 3.-4. liściem nad owocem, a nadmiar pędów
nieowocujących usuwamy. W ciągu 2 tygodni po zbiorach owoców kosimy liście
truskawek (co najmniej 2-letnie rośliny) na wysokości 4-7 cm. Oczyszczamy
zagon z chwastów, rozłogów, ściółki oraz spulchniamy międzyrzędzia.
Bezpośrednio po zakończonych zbiorach zasilamy truskawki, np. Azofoską - 10 dag/m2. Po zbiorze malin usuwamy wszystkie
pędy ubiegłoroczne, które wydały owoce oraz pozostawiamy na jednym krzewie 8
najsilniejszych pędów. WARZYWNICTWO Pielęgnacja
roślin Puste
zagony po zbiorach wczesnych warzyw nawozimy rozłożonym kompostem lub nawozem
wieloskładnikowym i starannie zagrabiamy. W ten sposób przygotowujemy je do
posiania lub posadzenia kolejnych warzyw. Pamiętajmy, żeby wysiewać nasiona
do wilgotnej gleby, a rozsadę po posadzeniu obficie podlać. W lecie konieczne
jest odpowiednie nawadnianie upraw. Musimy także starannie obserwować
warzywa, zwracając uwagę na pierwsze objawy chorób, inwazji szkodników czy
niedożywienia roślin. Systematycznie
oczyszczamy pomidory z pędów bocznych i w miarę potrzeby przywiązujemy do
podpór. Usuwamy wszystkie zżółknięte i zasychające liście. Zbiory Zbieramy
w tym miesiącu większość uprawianych warzyw wczesnych. Zaczynają się zbiory
cebuli z dymki, można ją wyrywać dopiero po zupełnym załamaniu się
szczypioru, gdyż w końcowym okresie następuje jeszcze znaczny przyrost cebul.
Cebula z dymki nie nadaje się do dłuższego przechowywania. Nie przegapmy
terminu zbioru czosnku sadzonego jesienią. Czas
na poplony W
lipcu można jeszcze jako poplon wysiać marchew odmian wczesnych na jesienny
zbiór, rzepę i późne odmiany rzodkwi. Wysiewamy też kapustę pekińską
bezpośrednio na zagon lub na rozsadniku. W drugiej połowie miesiąca można
wysiać lub posadzić sałatę masłową. Sadzimy rozsadę jarmużu, nie zapominając
o wcześniejszym nawożeniu. Z warzyw kapustnych możemy jeszcze posadzić
rozsadę kalafiorów i brokułów. Jeśli dysponujemy rozsadą, to sadzimy jeszcze
sałatę rzymską, endywię, koper włoski, a także kolorową kapustę ozdobną. OCHRONA
ROŚLIN Na
warzywach Należy
kontynuować ochronę pomidorów przed zarazą ziemniaka. W zależności od tempa
rozwoju choroby i stopnia porażenia liści zabiegi wykonuje się co 5-7 dni (Acrobat, Bravo, Amistar, Tanos lub Strobi). Silnie porażone rośliny należy usuwać, gdyż
stanowią źródło zakażenia. Kontynuujemy
zwalczanie mączniaka rzekomego na ogórku. Sprzyjające chorobie warunki
(przelotne opady, wysoka temperatura) oraz brak ochrony mogą doprowadzić do
zasychania całych roślin. Opryskiwanie rozpoczyna się w końcu VI i kontynuuje
w okresach zagrożenia (po opadach) co 7-10 dni (Miedzian, Miedzian Extra, Ridomil Gold, Acrobat,
Champion). Należy uprawiać odmiany ogórka tolerancyjne na porażenie (Atlas
F1, Aladyn F1, Izyd F1, Parys F1). W
sadzie Na
początku sezonu wegetacyjnego panowały korzystne warunki do rozwoju parcha
jabłoni i gruszy. Przelotne opady w lipcu i utrzymująca się po nich wysoka
wilgotność mogą sprzyjać zakażeniu owoców i liści. Silne porażenie zawiązków
w V i VI spowodowało pojawienie się strupowatych plam powodujących deformację
i pękanie owoców. Takie owoce należy usunąć. W przypadku pojawienia się plam
na owocach w VII można opryskać drzewa fungicydami (Delan,
Score, Vision, Mythos). Chorobą
coraz częściej pojawiającą się jest rdza gruszy. Objawy to czerwonoceglaste plamy na górnej stronie liści, po
spodniej - jasnobrązowe, guzowate wzniesienia. Chemiczne zwalczanie w tym
okresie nie jest zalecane. Można usuwać pojedyncze liście z objawami
porażenia. Na
wiśniach widoczne są objawy brunatnej zgnilizny (obumierające szczytowe
części pędów). Należy je wycinać i usuwać z sąsiedztwa drzew. PORADY
”DZIAŁKOWCA” NA CZERWIEC ROŚLINY
OZDOBNE Cięcie W
czerwcu, po kwitnieniu starych odmian róż kwitnących raz w roku i
nieozdobnych z owoców, przeprowadza się cięcie prześwietlające i wycina
najstarsze, słabo kwitnące i pokładające się pędy. Po cięciu róże nawozi się
nawozem wieloskładnikowym z wyższą dawką azotu. Po kwitnieniu przycina się
także powojniki kwitnące wiosną na starych pędach (grupa I), na wysokości co
najmniej 1 m. Nawadnianie W
okresie intensywnego wzrostu, szczególnie podczas suszy, należy dbać o
właściwe nawadnianie, zwłaszcza roślin posadzonych w ubiegłej jesieni lub
wiosną, aktualnie tworzących pąki kwiatowe i kwitnących oraz zimozielonych.
Niedobór wody powoduje zahamowanie wzrostu, trudności w ukorzenianiu i gorsze
kwitnienie. Lepiej podlewać rzadziej, ale obficie (gleba powinna być wilgotna
na głębokość szpadla). Trzeba pamiętać, że podlewanie po zachodzie słońca,
kiedy rośliny pozostaną wilgotne na noc, może przyczynić się do zwiększonego
rozwoju chorób. Stratom wody zapobiega spulchnianie gleby po podlaniu i
deszczu oraz ściółkowanie. Przekwitłe
kwiaty Po
zakończeniu kwitnienia ścina się przekwitłe kwiaty i kwiatostany m.in.
ostróżek, pełnika, przymiotna, kocimiętki, lawendy a także u lilaków i
różaneczników. Warto też regularnie usuwać przekwitłe kwiaty u róż, groszku
pachnącego czy surfinii. Zabiegi takie przyczyniają
się nie tylko do podniesienia estetyki roślin, skłaniają też wiele gatunków
do obfitszego lub też powtórnego zakwitania i poprawiają ich żywotność. Dzielenie
roślin W
czerwcu można dzielić kępy wcześnie kwitnących bylin. Dzielenie innych roślin
tworzących kobierce jest możliwe, ale ryzykowne ze względu na zaawansowany
wzrost (rozchodniki, czyściec wełnisty, macierzanki itp.). Niektóre byliny,
które trudno tworzą korzenie podczas rozrastania się, można teraz rozmnożyć
przez sadzonki np. floksy wiechowate, dzielżany. SADOWNICTWO Formowanie U
młodych drzewek wyrastające pędy należy odginać do pozycji poziomej za pomocą
sznurków, ciężarków i klamerek. Celem tego jest uzyskanie kąta prostego
pomiędzy pniem a odginanym pędem. Zmniejsza to ryzyko późniejszego wyłamania
owocującego konaru, osłabia również wzrost drzewa i przyspiesza jego wejście w
okres owocowania. Wyłamujemy,
wycinamy lub uszczykujemy nad 5. liściem silne, pionowe pędy, które
pozostawione bez cięcia wyrosną w niepotrzebne wilki. Jest to bardzo ważne
zwłaszcza u odmian jabłoni, które mają skłonność do ogałacania się pędów, np.
Rubin. Przerzedzanie
zawiązków Pod
koniec czerwca, aby ograniczyć przemienność owocowania i poprawić jakość
owoców, przerzedzamy zawiązki - usuwamy ich nadmiar, począwszy od zawiązków
małych, chorych i uszkodzonych, a pozostawiamy zdrowe, wyrośnięte, co 15-20
cm. Pielęgnacja Jest
to ostatni moment, aby dokarmić drzewa i krzewy azotem. Szczególną uwagę
należy zwrócić na optymalne zaopatrzenie ich w wodę oraz zwalczenie chwastów.
Dobre warunki dla prawidłowego rozwoju stwarzają ściółki. Warto więc je
rozłożyć lub uzupełnić, szczególnie w uprawie borówki wysokiej. Cięcie
winorośli Uzupełniamy
podstawowe cięcie (zimowe) winorośli regularnym wyłamywaniem pasierbów i
wycinaniem nadmiaru jednorocznych łoz. W zależności od formy krzewu
pozostawia się od 6 do 12 płodnych latorośli na m2. U odmian silnie rosnących
i słabo zawiązujących jagody (np. Perła Zali), przed kwitnieniem uszczykuje
się wierzchołki pędów. U odmian zawiązujących bardzo duże grona, np. Arkadia,
czy późno dojrzewających, np. Alden, pozostawia się
na pędzie 1 najładniejsze grono. U innych odmian, zarówno deserowych, jak i
na wino, można zostawić 2 grona. WARZYWNICTWO Zabiegi
pielęgnacyjne Przez
cały miesiąc regularnie rośliny odchwaszczamy, nawozimy i nawadniamy w
zależności od potrzeb. Pielęgnujemy warzywa uprawiane pod osłonami,
pamiętając o wietrzeniu szklarni i tuneli w upalne dni. U pomidorów usuwamy
pędy boczne i dolne liście, ogórkom przycinamy pędy. Regularnie podwiązujemy
rośliny. Usuwamy liście i pędy z objawami chorób. Ogławiamy
bób, czyli usuwamy wierzchołki roślin. Zabieg ten przyspiesza wzrost
istniejących strąków oraz zapobiega inwazji mszyc. Przerywamy rośliny ogórka,
marchwi, buraka ćwikłowego. Posadzoną rozsadę warzyw kapustnych zasila się
nawozami azotowymi. Usuwamy pędy boczne pomidora i systematycznie
podwiązujemy rośliny do podpór. W momencie zawiązywania pierwszych owoców
zasilamy rośliny nawozami fosforowo-potasowymi. Kończą się zbiory szparagów i
rabarbaru. Rozgarniamy wały (przy uprawie szparagów bielonych) i zasilamy
karpy nawozem wieloskładnikowym. Nie dopuszczamy do kwitnienia roślin
rabarbaru i również zasilamy je nawozami mineralnymi i organicznymi. Siewy
i sadzenie Na
rozsadniku do połowy czerwca wysiewamy warzywa na zbiór jesienny. Są to:
kalafior, brokuł, kalarepa, endywia, sałata krucha. Na początku miesiąca
możemy jeszcze wysiewać ogórki i dynię zwyczajną, do połowy miesiąca buraki
ćwikłowe i marchew na późny zbiór. Przez cały miesiąc dosiewamy w wolnych
miejscach koper i pietruszkę naciową oraz fasolę szparagową, aby przedłużyć
okres jej zbioru. W okresie letnim po ulewnych deszczach gleba łatwo się
zbija, co jest niekorzystne dla wschodzących roślin. Dlatego po deszczach
należy glebę delikatnie wzruszyć, co zapobiegnie tworzeniu się skorupy
glebowej. W czerwcu sadzimy na miejsce stałe rozsadę kapusty późnej,
kalafiora, kapusty brukselskiej, sałaty kruchej i pora, możemy jeszcze
dosadzać rozsadę warzyw ciepłolubnych - pomidory, paprykę i oberżynę oraz
selera naciowego, a także rozsadę kiwano, melonów i kawonów. Zbiór Spod
osłon zbieramy kalafiory, ogórki, pomidory, koper zielony. Zaczyna się zbiór
wczesnych odmian grochu, a pod koniec miesiąca wczesnych odmian warzyw
kapustnych, marchwi i bobu. Z gruntu można już wycinać kapustę,
najwcześniejsze kalafiory i brokuły. Zbieramy ostatnie wiosenne sałaty,
kalarepę, rzodkiewkę, szpinak wiosenny, rukolę,
burak liściowy i ćwikłowy. OCHRONA
ROŚLIN Choroby
grzybowe W
czerwcu może dochodzić do porażenia rozwijających się liści i zawiązków przez
parcha jabłoni. Sprzyjają temu długotrwałe opady deszczu i umiarkowana
temperatura. Po wystąpieniu objawów choroby należy zastosować preparaty o
działaniu wgłębnym lub układowym (wyniszczają rozwijającą się grzybnię). W
przypadku odmian wrażliwych na parcha jabłoni wskazane jest opryskiwanie
drzew w czerwcu po kilkudniowych opadach preparatami: Score
250 EC, Mytos 300 EC, Capitan
400 EC. Po
kwitnieniu winorośli często pojawiają się objawy mączniaka rzekomego na
liściach. Chorobie sprzyjają przewlekłe opady. Dla ograniczenia porażenia
zaleca się opryskiwanie po kwitnieniu Miedzianem 50 WP, Dithane
NeoTec 75 WG. Szkodniki Wewnątrz
owoców czereśni i wiśni żerują białe larwy nasionnicy trześniówki. Aby
skutecznie zwalczać tę muchę, należy określić termin jej wylotu. Można to
wykonać po odłowie pierwszych much na żółte pułapki lepowe (najczęściej w
okresie kwitnienia robinii akacjowej). Pułapki rozwiesza się już w połowie
maja i w zależności od przebiegu lotu szkodnika podejmuje decyzję o
chemicznym zwalczaniu (Calypso 480 SC, Mospilan 20
SP, Fastac 100 EC), które jest efektywne jedynie na
niewielkich drzewach. Na działkach zapobiegawczo można rozkładać pod drzewami
włókninę szczelnie przylegającą do podłoża. Ograniczy to lub uniemożliwi
wylot much, które składają jaja w rozwijających się owocach. Zabieg ten jest
mało skuteczny, jeśli w sąsiedztwie rosną drzewa opanowane przez nasionnicę w
poprzednim sezonie. Owocówka
jabłkóweczka towarzyszy starym, zaniedbanym jabłoniom. Gąsienice zimują pod
korą lub w jej spękaniach. Szkodnik jest brunatno-popielatym motylem z
poprzecznymi paskami o rozpiętości skrzydeł nawet do 2 cm. Lubi ciepłe dni i
bezdeszczową pogodę. Gąsienice powodują "robaczywienie" jabłek. Dla
ograniczenia szkodnika zaleca się zakładanie opasek z papieru falistego około
80 cm nad ziemią (zimują tu gąsienice w oprzędach), a wiosną ich usunięcie.
Początek lotu motyli można określić umieszczając na drzewach pułapki feromonowe. W okresie masowego składania jaj zaleca się
opryskiwanie drzew (Calypso 480 SC, Fastac 100 EC
lub Steward 30 WG). PORADY
”DZIAŁKOWCA” NA MAJ ROŚLINY
OZDOBNE Cięcie
krzewów Po
kwitnieniu przeprowadza się cięcie u wierzb piennych i migdałków. Pędy
wierzb, które kwitły, skraca się do kilku pąków u nasady, a migdałków - do
ok. 1/3. Ponadto prześwietla się inne wcześnie kwitnące krzewy m.in.
forsycje, porzeczkę krwistą, pigwowce, wycinając część najstarszych, słabiej
kwitnących pędów u nasady i skracając część pozostałych. Po kwitnieniu
wrzośce ścina się równo na wysokości przekwitłych kwiatostanów. Ogławia się
przekwitnięte kwiatostany lilaków. U różnych gatunków ostatecznie wycina się
pędy przemarznięte, które nie wznowiły wzrostu lub zamarły wkrótce po
wypuszczeniu młodych przyrostów. Na cebulowych rabatach U
roślin cebulowych usuwa się przekwitnięte kwiaty (ogławia), aby nie
zawiązywały nasion, co osłabia wzrost cebul. Liście pozostawia się do zżółknięcia
i zaschnięcia - wejścia cebul w okres spoczynku. U tulipanów, wszystkie
egzemplarze porażone przez wirusy (m.in. nietypowe przebarwienia i smugi na
kwiatach) należy wykopać w całości, a następnie zniszczyć. Czas
na ciepłolubne W
połowie maja można siać na rabatach rośliny jednoroczne, wrażliwe na
przymrozki np. dynie ozdobne, słoneczniki, nasturcje. Duże nasiona najlepiej
umieszczać po 2-3 razem w odpowiedniej rozstawie. Do gruntu można sadzić też
rozsadę wrażliwych na mróz kwiatów jednorocznych oraz wystawić do ogrodu, na
taras czy balkon, pojemniki z roślinami przechowywanymi przez zimę w
pomieszczeniach. Roślin sezonowych można użyć do zapełnienia pustych
przestrzeni na rabatach po kończących wegetację wiosennych cebulowych oraz
pomiędzy nierozrośniętymi jeszcze młodymi bylinami, krzewami i drzewami. Powojniki U
podstawy tych pnączy ziemia nie powinna się nagrzewać. W pobliżu mogą rosnąć
gatunki zacieniające (np. okrywowe, niskie, rozłożyste krzewy) lub
powierzchnie te należy ściółkować dość grubą warstwą. SADOWNICTWO Zabiegi
pielęgnacyjne Nawożenie
azotem i potasem starszych drzew można stosować już w kwietniu rozsypując
garść nawozu wokół drzew. W maju dokarmiamy (1 łyżka nawozu) przede wszystkim
drzewa posadzone wczesną wiosną. Od połowy miesiąca, oprócz nawożenia
doglebowego, można stosować 2-krotne (co 2 tygodnie) nawożenie dolistne Florovitem drzew,
które przemarzły zimą i próbują się zregenerować. Równie
ważne jest regularne odchwaszczanie, szczególnie na zagonach truskawek i
poziomek. Dokładnie niszczymy mniszka lekarskiego, który nie tylko jest
uporczywym, łatwo rozmnażającym się chwastem, ale też atrakcyjną rośliną dla
pszczół, które wolą go od kwiatów drzew owocowych. Walkę z chwastami ułatwia
ściółkowanie, a ściółka ze słomy na zagonach truskawek chroni też przed
zabrudzeniem owoców i szarą pleśnią. Ściółki w warstwie 15 cm zapobiegają
również stratom wody. Niedobory wody uzupełniamy w godzinach rannych lub
popołudniowych. Większe wymagania wodne mają rośliny jagodowe, ze względu na
płytki system korzeniowy. W
pierwszej kolejności podlewamy więc borówkę, maliny, truskawki, poziomki.
Podlewamy rzadziej, ale obficiej tak, aby woda przesiąkła na 25 cm. Ponieważ
murawa konkuruje o wodę z drzewami, należy ją regularnie kosić. Formowanie
i cięcie drzew Pora
kwitnienia drzew to dobry okres na ich cięcie i formowanie. W tym czasie
możemy wykonać zarówno cięcie prześwietlające, jak i silne cięcie
odmładzające starych drzew. Formowanie korony wrzecionowej u młodych drzew
polega na przyginaniu pędów bocznych do pozycji poziomej tak, aby uzyskać
szerokie kąty rozwidleń pomiędzy przewodnikiem a pędami bocznymi. W tym celu,
na 2 tygodnie zakładamy na 20-25 cm pędy zielne klamerki lub wykałaczki,
przywiązujemy przewodnik do palika i usuwamy pędy konkurujące z nim. Nie
skracamy przyrostów jednorocznych. Prześwietlając
owocujące drzewa wycinamy pędy uszkodzone, złamane, chore, przemarznięte,
wilki i pędy zagęszczające koronę. Cięcie odmładzające polega na radykalnym
skróceniu drzewa od góry o 1-2 m oraz z boku i wycięciu nadmiaru gałęzi, a
nawet całych konarów z wnętrza korony. Od
maja zaczynają intensywnie rosnąć pędy winorośli. Nie wpływa to korzystnie na
wielkość i jakość plonu. Należy więc uszczykiwać pierwsze pasierby i
kontrolować wzrost pędu głównego. WARZYWNICTWO Pielęgnacja Warzywa
wysiewane i sadzone miesiąc wcześniej są jeszcze małe i wymagają starannego
odchwaszczania, które łączy się ze spulchnianiem gleby oraz przerywką. Zabieg
przerzedzania należy wykonać możliwie jak najszybciej, aby zapewnić
pozostawionym roślinom prawidłowy rozwój. Nawadnianie, szczególnie na początku
miesiąca, nie jest zwykle jeszcze potrzebne, ze względu na zasoby wody w
glebie. Zawsze jednak należy podlać posadzoną rozsadę, a nasiona wysiewać do
dobrze zwilżonej gleby. Najbardziej wrażliwe na niedobór wody w maju są
wczesne kapustne, rzodkiewka, szpinak i sałata. Warzywa kapustne na zbiór
letni nawozimy pogłównie w drugiej połowie maja, podobnie jak wysiane w
kwietniu marchew i pietruszkę. Wysiew
nasion Na
początku maja siejemy ostatnią partię wiosennych rzodkiewek, a od początku
maja - odmiany marchwi i buraków na zbiór letni i jesienny. Przez cały maj
wysiewamy też koper do zbioru na zielono lub jako przyprawę do kwaszenia
ogórków. Od połowy miesiąca (zależnie od temperatury) zaczynamy siewy warzyw
ciepłolubnych: fasoli, kukurydzy i warzyw dyniowatych. Sadzenie
rozsady Przez
cały maj sadzimy jesienne odmiany pora, zaś w drugiej dekadzie - seler
korzeniowy i liściowy, w trzeciej - sadzimy rozsadę pomidora oraz doniczkową
rozsadę ogórka i dyni, papryki, kawona, melona i szpinaku nowozelandzkiego
oraz bazylii. Termin sadzenia zależy od przebiegu pogody. W tunelu foliowym
warzywa ciepłolubne sadzi się 2-3 tygodnie wcześniej niż w gruncie. Zioła Na
początku miesiąca można jeszcze wysiewać nasiona ziół jednorocznych -
majeranku, cząbru czy kolendry na zbiór ziela. W maju trzeba przyciąć
zeszłoroczne pędy lawendy, a także innych gatunków ziół wieloletnich, jeśli
nie zrobiliśmy tego w kwietniu oraz zasilić je nawozami wieloskładnikowymi. Zbiór Kończą
się zbiory szpinaku i wczesnej rzodkiewki. Wykopujemy ostatnie zimujące pory.
Kończą się plony sałaty i rzodkiewki spod osłon, a zaczyna plonować wczesna
sałata z gruntu. Użytkujemy zieleninę: szczypiorek, siedmiolatkę, rokiettę czy rzeżuchę. OCHRONA
ROŚLIN Choroby W
okresie kwitnienia dochodzi do licznych zakażeń drzew i krzewów owocowych
przez chorobotwórcze grzyby i bakterie. Porażenie kwiatów obserwujemy w
przypadku brunatnej zgnilizny drzew pestkowych i ziarnkowych oraz raka
bakteryjnego drzew owocowych. Po infekcji, w ciągu kilku dni, kwiaty brunatnieją
i zamierają. Patogen z kwiatów przemieszcza się do krótkopędów i pędów
powodując nekrozę kory i zamieranie. Skuteczne ograniczenie choroby wiąże się
z właściwą ochroną w okresie kwitnienia (Score 250
EC, Topsin M 500 SC, Kaptan Plus 71,5 WP). Można
także opryskiwać drzewa wyciągami z krwawnika lub odwarami ze skrzypu. W
przypadku raka dodatkowymi, widocznymi objawami choroby są obfite wycieki
gumy. Zapobieganie chorobie rozpoczynamy jeszcze w okresie nabrzmiewania
pąków. W
okresie kwitnienia stosuje się fungicydy miedziowe (Miedzian 50 WP). Należy
też wycinać porażone pędy, a rany zabezpieczać pastami ochronnymi lub farbą
emulsyjną z 5% dodatkiem Miedzianu 50 WP. Zwracamy uwagę na pierwsze objawy
porażenia liści przez parcha jabłoni lub drobną plamistość liści drzew
pestkowych. Ich występowanie związane jest najczęściej z przelotnymi opadami
(zwilżenie liści). W przypadku odmian wrażliwych istnieje często potrzeba
opryskiwania fungicydami o działaniu interwencyjnym lub systemicznym: dla
parcha - Score 250 EC, Topsin
M 500 SC; dla drobnej plamistości - Syllit 65 WP, Topsin M 500 SC. Koniec
kwitnienia to okres zakażeń przez opadzinę liści porzeczki. Właściwa ochrona
w tym okresie pozwala uniknąć problemów późnym latem i jesienią (masowa
utrata liści). Tam, gdzie nasilenie choroby jest duże, można opryskiwać
krzewy fungicydami (Miedzian 50 WG, Topsin M 500
SC). Szkodniki Uszkodzone
przez kwieciaki pąki kwiatowe brązowieją i zasychają, a w środku rozwijają
się niewielkie larwy. Na małych drzewach pąki takie należy usuwać. Kwitnienie
to także okres występowania owocnicy żółtorogiej, której larwy niszczą
zawiązki śliw. Szkodnik ten składa jaja w okresie kwitnienia, dlatego zaleca
się opryskiwanie kwitnących drzew preparatami Mospilan
20 SP lub Calypso 480 SC. PORADY
”DZIAŁKOWCA” NA GRUDZIEŃ Uwaga
na śnieg Po
dużych opadach, należy strząsać śnieg z gałęzi drzew i krzewów, a także
budowli. Zapobiegnie to zniekształceniom korony i innym uszkodzeniom. Jest to
zabieg ważny dla krzewów iglastych o regularnym pokroju, które zwłaszcza w
młodym wieku powinny być zabezpieczane poprzez związanie jesienią. Wyłamane
gałęzie odcina się, a rany smaruje maścią ogrodniczą. Uszkodzone pędy łatwiej
przemarzają. Przed
mrozami Jeżeli
spodziewamy się większych mrozów, glebę pod wrażliwszymi drzewami, krzewami,
pnączami (milin, powojniki) wskazane jest okryć dodatkową warstwą np. liści,
kory, zrębków, aby zapobiec przemarznięciu korzeni. W okresie głębokiego
spoczynku zimowego drzewa i krzewy najlepiej znoszą duże mrozy. Dotyczy to
także licznych bylin. Regularnie sprawdza się stan okryć zimowych roślin.
Silne wiatry i śniegi mogą je uszkodzić. W
oczku wodnym Gdy
woda zamarznie na zbiornikach wodnych, aby dostarczyć rybom niezbędnego do
życia tlenu, wywierca się przeręble lub też wytapia ustawiając naczynie z
gorącą wodą. Można też umieścić na wodzie specjalne styropianowe pływaki
służące temu celowi, a czasem wystarczą pęczki trzciny lub bambusowych pędów. Zielony
ogródek z warzywami W
grudniu rozpoczynamy pędzenie warzyw. Możemy pędzić cebulę, pietruszkę i
seler, a od połowy grudnia także szczypiorek. Wykopane i zadołowane we
wcześniejszych miesiącach kępy szczypiorku sadzimy do doniczek. Aby rośliny
rozpoczęły wegetację, niezbędne jest jednak najpierw przerwanie spoczynku w
kąpieli wodnej. Moczymy kępki przez 12-16 godzin w wodzie o temperaturze
35-40oC. Po posadzeniu do doniczek albo korytek ustawiamy w ciepłym (20-22oC)
i słonecznym miejscu oraz podlewamy letnią wodą. Liście nadają się do
ścinania po 3-5 tygodniach. Do
pędzenia pietruszki wybieramy korzenie krótkie i grube. Sadzimy je do
doniczek luźno, tak aby nie stykały się ze sobą. Pietruszka nie wymaga
wysokiej temperatury, ale najszybszy wzrost osiąga przy 15oC. Liście do
zbioru dorastają po miesiącu. W grudniu rośliny otrzymują najmniejszą ilość
światła, dlatego warto nasz domowy ogródek doświetlać. Można użyć lamp
diodowych lub fluorescencyjnych, tak aby wydłużyć roślinom dzień do 10-12
godzin. Dla
spóźnialskich Jeżeli
na naszej działce są jeszcze jakieś nieprzekopane grządki lub gdzieś leżą
resztki roślinne, to początek grudnia jest ostatnim momentem, kiedy możemy
wykonać wszystkie zaległe prace pielęgnacyjne i porządkowe. Ciepłe
grudniowe dni można przeznaczyć na porządkowanie nawozów, środków ochrony
roślin i nasion. Zabezpieczamy je na zimę przed wilgocią. Warto też już teraz
przejrzeć narzędzia ogrodnicze, ponaprawiać zepsute, a wszystkie wyczyścić i
przygotować do następnego sezonu. Systematycznie
korzystamy z przechowywanych warzyw, często je też przeglądamy. Usuwamy
wszystkie nadpsute i pleśniejące. Powoli
można już myśleć o koniecznych zakupach na przyszły sezon, żeby później nie
zostawiać tego na jeden miesiąc. Dbajmy
o ptaki Warto
dokarmiać ptaki, rozkładając pokarm w zadaszonym karmniku lub rozwieszając
specjalnie spreparowany pokarm zakupiony w sklepie lub przygotowany samemu
(kule, ciasteczka, szyszki). Ziarna można scalać jajkiem (wypieka się) lub
niesolonym smalcem. Pokarm można zawieszać np. w siatkach na warzywa. Różne
gatunki ptaków mają nieco odmienne wymagania pokarmowe, przez co niektóre
można przywabić odpowiednim menu. Liczne z nich przyzwyczają się do miejsca i
chętniej wrócą na wiosnę, zakładając tu gniazda i pomagając w zwalczaniu
szkodników. W
przechowalni Warto
systematycznie kontrolować przechowywane warzywa i owoce, zwłaszcza że wiele
pomieszczeń przeznaczonych do ich przechowywania nie spełnia wymaganych
warunków. Dotyczy to w szczególności zbyt wysokiej temperatury i za niskiej
wilgotności powietrza. Wysoka temperatura powoduje szybką utratę wody, co
widoczne jest w postaci marszczenia się skórki owoców. Sprzyja także
rozwojowi chorób wywołujących zgnilizny owoców i warzyw. Ważnym zabiegiem
chroniącym przed gniciem jest systematyczne usuwanie chorych warzyw i owoców
ze skrzynek. Są one źródłem zakażenia - gnicie jednego owocu przenosi się szybko
na pozostałe, zdrowe (gnicie gniazdowe). Występowaniu zgnilizn sprzyja
uszkodzenie skórki. Na przechowywanych nasionach fasoli mogą pojawić się
niewielkie otwory, świadczące o obecności strąkowca fasolowego. Uszkodzone
nasiona należy usunąć. Skutecznym sposobem zmniejszenia strat jest
przeniesienie nasion do pomieszczeń o temperaturze poniżej 10oC. Zrazy
i sadzonki Jeśli
dotychczas nie ścięliśmy zdrewniałych sadzonek porzeczek i winorośli oraz
zrazów do wiosennego przeszczepiania drzew, możemy to jeszcze zrobić na
początku miesiąca - pod warunkiem, że nie będzie silnych mrozów. Sadzonki
porzeczek powinny mieć 20 cm, winorośli 40 cm, a zrazy do przeszczepienia
40-50 cm długości. Sadzonki i zrazy powiązane w pęczki przechowujemy w
skrzynkach wypełnionych wilgotnym piaskiem lub torfem w temperaturze 4?C.
Podobnej temperatury i wysokiej wilgotności podłoża wymagają pestki ałyczy,
czereśni ptasiej, brzoskwini, antypki, które stratyfikujemy w celu pozyskania
siewek podkładek do produkcji drzewek. Owocowe
mumie Jeśli
na drzewach pozostały jeszcze zmumifikowane owoce, to należy je bezzwłocznie
usunąć, gdyż stanowią źródło infekcji. Grzybnia przylegających do pędów mumii
może przerastać do kory powodując brunatne plamy. Widoczne na zaschniętych
owocach skupienia zarodników są wiosną źródłem zakażenia kwiatów, a później
owoców. Część owoców porażonych przed zbiorem wykazuje objawy chorobowe
dopiero w okresie przechowywania. Ochrona
przed mrozem i zwierzętami W
cieplejsze dni bielimy pnie i nasady konarów mlekiem wapiennym (mieszanka 2
kg wapna palonego, 10 l wody z dodatkiem dobrze rozdrobnionej gliny). Taki
zabieg chroni pnie drzew przed zgorzelinami mrozowymi - podłużnymi
pęknięciami kory na pniu od strony południowej, które pojawiają się pod
koniec zimy wskutek wahań temperatur pomiędzy coraz cieplejszym dniem a wciąż
zimną nocą. Systematycznie
sprawdzamy zabezpieczenia w postaci kopczyków, osłon z papieru, słomy,
włókniny, ściółek. Poprawiamy osłonki na pniach chroniące przed dzikimi
królikami, zającami lub opryskujemy pnie i dolne gałęzie repelentami albo
wieszamy na drzewkach mydełka toaletowe przeciw sarnom. |
|||